Khi hai ngôn ngữ cùng họ, việc học ngôn ngữ thứ hai thường nhẹ hơn. Nhưng lợi thế này phân bố rất không đều giữa các mảng, và biết trước nó nằm ở đâu giúp bạn đặt kỳ vọng đúng thay vì thất vọng giữa chừng.
- Lợi thế tập trung ở từ vựng và ở khả năng đọc hiểu.
- Ít lợi thế ở phần nghe, phần phát âm và phần dùng tự nhiên.
- Đừng ước tính thời gian bằng cách chia đôi thời gian của ngôn ngữ thứ nhất.
- Kinh nghiệm học chuyển được bất kể hai ngôn ngữ có cùng họ hay không.
Ba mảng được lợi
Ba mảng dưới đây là chỗ lợi thế thể hiện rõ. Mảng thứ hai hay khiến người học ngạc nhiên: bạn có thể đọc hiểu một ngôn ngữ cùng họ ở mức khá cao trong khi nghe thì gần như không ra gì, vì mặt chữ giữ được sự tương đồng lâu hơn cách phát âm.
Ba mảng không được lợi
Ba mảng dưới đây gần như phải học lại từ đầu. Mảng thứ nhất gây thất vọng nhiều nhất: cách phát âm thay đổi nhanh hơn nhiều so với mặt chữ qua thời gian, nên hai ngôn ngữ có thể trông rất giống nhau trên giấy mà nghe hoàn toàn khác nhau.
Đặt kỳ vọng cho đúng
Bốn điều dưới đây giúp bạn không thất vọng. Điều thứ hai quan trọng nhất với người đang lên kế hoạch: lợi thế là thật nhưng nó không rút ngắn được phần lớn công việc, nên đừng lấy tốc độ ở phần từ vựng làm căn cứ ước tính cho toàn bộ.
Sai lầm thường gặp
- Ước tính thời gian học ngôn ngữ thứ hai bằng cách chia đôi thời gian ngôn ngữ thứ nhất.
- Bỏ qua việc luyện phát âm vì nghĩ hai ngôn ngữ cùng họ thì đọc giống nhau.
- Đoán nghĩa từ trông quen mà không kiểm.
Câu hỏi thường gặp
Quan hệ gần tới mức nào thì lợi thế đáng kể?
Càng gần càng rõ, và với những cặp rất gần thì người học có thể đọc hiểu được khá nhiều ngay từ đầu. Với quan hệ xa hơn thì lợi thế chủ yếu nằm ở lớp từ trang trọng.
Học ngôn ngữ khác họ có bất lợi không?
Không có lợi thế chuyển kiến thức, nhưng kinh nghiệm học và kỷ luật vẫn chuyển được. Nhiều người thấy ngôn ngữ thứ hai luôn dễ hơn ngôn ngữ thứ nhất vì lý do này.
Có nên chọn ngôn ngữ cùng họ để học nhanh hơn không?
Nếu tốc độ là ưu tiên thì đây là yếu tố đáng cân nhắc. Nhưng mục đích nên quyết định trước, vì học nhanh một ngôn ngữ bạn không cần thì không có giá trị.
Vì sao đọc hiểu vượt xa nghe hiểu?
Vì chữ viết thay đổi chậm hơn cách phát âm qua thời gian, nên các ngôn ngữ cùng họ giữ được sự tương đồng trên giấy lâu hơn nhiều so với trong lời nói.